İşe iade davası, iş sözleşmesi işveren tarafından haksız veya geçersiz bir nedene dayanılarak feshedilen işçinin, iş güvencesi hükümlerinden yararlanarak işine geri dönmesini sağlayan bir hukuki yoldur. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında düzenlenen bu dava, işverenin fesih serbestisini sınırlandırarak işçinin çalışma hakkını korumayı amaçlar.
İşten Çıkış Koduna Nasıl İtiraz Edilir?
İşverenler, iş akdini sonlandırırken geçerli ve somut bir sebep göstermek zorundadır. Geçerli bir gerekçe açıklanmadan veya gösterilen sebebin gerçeği yansıtmadığı durumlarda yapılan fesihler "geçersiz fesih" sayılır ve işçiye işe iade davası açma hakkı doğurur.
İşe İade Davası Açma Şartları Nelerdir?
İş Kanunu uyarınca her işten çıkarılan çalışan işe iade davası açma hakkına sahip değildir. Kanunun aradığı iş güvencesi şartlarının eksiksiz sağlanması gerekir.
- İş Yerinde En Az 30 İşçi Çalışması: İşverenin aynı iş kolunda veya bünyesindeki tüm iş yerlerinde toplamda en az 30 çalışanının bulunması gerekir.
- En Az 6 Aylık Kıdem: İşçinin, o işverene ait iş yerinde en az 6 ay boyunca çalışmış olması şarttır. Bu 6 aylık süre hesaplanırken işçinin aynı işverene bağlı farklı iş yerlerinde geçen süreleri birleştirilir. (Yer altı işlerinde çalışan işçilerde 6 aylık kıdem şartı aranmaz.)
- Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi: İş ilişkisinin belirli süreli değil, belirsiz süreli iş sözleşmesine dayanıyor olması gerekir.
- Geçerli Bir Sebebin Bulunmaması: Feshin, İş Kanunu'nun aradığı geçerli ve haklı nedenlere (işçinin yeterliliği, davranışları veya işletmenin gereksinimleri) dayanmaması şarttır.
- İşveren Vekili Konumunda Olmamak: İşletmenin tamamını yöneten veya işe alma/işten çıkarma yetkisine sahip üst düzey yönetici konumunda bulunmamak gerekir.
Kıdem Tazminatı Şartları ve Hesaplama Aracı
İşe İade Davasında Süreç ve Hak Düşürücü Süreler
İşe iade taleplerinde sürelerin takibi hayati önem taşır. Sürelerin kaçırılması halinde işçi işe iade hakkını tamamen kaybeder.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması (1 Ay)
İş akdi feshedilen işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır. İşe iade davalarında arabuluculuğa başvurmak zorunlu dava şartıdır.
İşçi İstifa Ederse Kıdem ve İhbar Tazminatı Alabilir mi?
Arabuluculuk Süreci ve Görüşmeler
Arabulucu tarafları bir araya getirerek anlaşma zeminini arar. Bu süreç kanunen en fazla 3 hafta içinde tamamlanır; zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir.
İhbar Tazminatı Nedir, Nasıl Hesaplanır? Hesaplama Aracı
Dava Açma Süresi (2 Hafta)
Arabuluculuk görüşmeleri olumsuz sonuçlanırsa, arabulucu tarafından düzenlenen "Son Tutanak" tarihinden itibaren 2 hafta içinde yetkili İş Mahkemesinde işe iade davası açılmalıdır.
İşveren Tazminat Ödemiyor Ne Yapmalıyım?
İşe İade Davası Lehine Sonuçlanırsa Ne Olur?
Davanın işçi lehine sonuçlanması ve kararın kesinleşmesiyle birlikte izlenmesi gereken yasal prosedürler şunlardır:
- 10 İş Günü İçinde İşe Başvuru Şartı: İşçi, kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurarak işe başlamak istediğini beyan etmelidir.
- İşverenin 1 Aylık Karar Süresi: Başvuruyu alan işveren, 1 ay içinde işçiyi eski işine veya benzer bir pozisyona başlatmak zorundadır.
İşverenin işçiyi süresi içinde işe başlatmaması veya başlatması durumunda doğacak mali haklar şunlardır:
- Boşta Geçen Süre Tazminatı: Kararın kesinleşmesine kadar geçen süre için işçiye en çok 4 aya kadar doğmuş olan ücreti ve diğer tüm hakları (yemek, yol, ikramiye vb.) ödenir.
- İşe Başlatmama Tazminatı: İşveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmazsa, mahkeme tarafından belirlenen ve işçinin kıdemine göre değişen 4 ile 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.
İşçinin işe başlatılmaması durumunda ayrıca hak kazandığı kıdem ve ihbar tazminatları da güncel ücret üzerinden hesaplanarak kendisine ödenir.