Bir aracın karıştığı kaza, yangın, sel veya benzeri bir olay sonucunda onarım masraflarının, aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerine yaklaşması veya onu aşması halinde araç pert (ağır hasarlı) sayılır.
Pert araç bedeli, kaza tarihindeki aracın serbest piyasadaki gerçek rayiç değeridir. Kasko veya Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası kapsamında sigorta şirketi, sigortalıya veya zarar gören üçüncü kişiye aracın kaza anındaki bu piyasa değerini ödemekle yükümlüdür.
Sel Felaketinde Aracı ve Evi Zarar Görenlerin Hakları: Maddi Tazminat, Kasko ve İdareye Karşı Dava
Araç Hangi Durumlarda Perte Çıkarılır? (Pert Kriterleri)
Bir aracın perte ayrılması için iki temel durum söz konusudur:
- Tam Hasar: Aracın tamirinin teknik olarak mümkün olmaması veya aracın tamamen yanması/çalınması durumudur.
- Ağır Hasar (Ekonomik Pert): Aracın onarım masraflarının, aracın piyasa değerinin yaklaşık %50 ila %60'ını aşması halidir. Onarım ekonomik bulunmadığı için sigorta şirketi aracı perte ayırmayı tercih eder.
Pert Araç Bedeli Nasıl Hesaplanır? (Rayiç Değer Tespiti)
Sigorta şirketleri pert araç bedelini belirlerken aracın kaza tarihindeki serbest piyasa rayiç değerini esas almak zorundadır. Rayiç değer belirlenirken aşağıdaki unsurlar dikkate alınır:
- Aracın Marka, Model, Yıl ve Paketi: Aracın donanım seviyesi ve üretim yılı.
- Km ve Genel Durumu: Aracın kaza öncesindeki kilometresi, bakım geçmişi ve temizliği.
- İkinci El Piyasa Analizi: İkinci el araç satış platformları (sahibinden, arabam.com vb.) üzerindeki emsal araç ilanları.
- TŞOF ve Kasko Değer Listesi: Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB) kasko değer listesi referans alınsa da, tek başına belirleyici değildir; esas olan piyasadaki reel alım-satım fiyatlarıdır.
Yaralanmalı Trafik Kazası Tazminatı
Pert Araç Tazminat Ödemesinde Sovtaj (Hurda) Düşülmesi
Pert sürecinde en sık karşılaşılan konulardan biri sovtaj bedelidir. Sovtaj, aracın hasarlı halinin (hurdasının) değeridir.
- Hurda Sigorta Şirketinde Kalırsa: Araç sigorta şirketine devredilirse, sigorta şirketi aracın kaza tarihindeki tam rayiç bedelini sigortalıya öder.
- Hurda Sigortalıda Kalırsa: Sigortalı aracın hasarlı halini kendisi almak isterse, tespit edilen rayiç bedelden sovtaj (hurda) bedeli düşülür ve kalan miktar ödenir.
Önemli Not: Sigorta şirketleri, sigortalının onayı olmadan aracı sigortalı üzerinde bırakıp sovtaj bedelini tazminattan düşemez. Sigortalı, aracın devrini verip tam bedeli talep etme hakkına sahiptir.
Sigorta Şirketi Eksik Pert Bedeli Öderse Ne Yapılmalıdır?
Sigorta şirketlerinin sunduğu pert bedeli teklifi genellikle piyasa rayiç değerinin altında olabilmektedir. Şirket tarafından sunulan teklifi doğrudan kabul etme zorunluluğu yoktur. Eksik ödeme durumunda atılabilecek adımlar şunlardır:
1. İtiraz ve Müzakere Süreci
Sigorta şirketinin sunduğu teklife hemen onay vermeyip emsal ilanlar, ekspertiz raporları ve piyasa araştırmaları ile birlikte yazılı olarak itiraz dilekçesi sunulabilir.
2. Mutabakatnamesine Şerh Koymak
Sigorta şirketi ödeme yapmadan önce bir "Mutabakatname" veya "İbraname" imzalatmak isteyebilir. Eğer sunulan tutar yetersizse ve acil ödemeye ihtiyaç varsa, belgeye "Fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla ödemeyi kabul ediyorum" şeklinde ihtirazi kayıt (şerh) düşülerek imza atılmalıdır.
3. Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru
İtirazdan sonuç alınamaması halinde, en hızlı ve etkili çözüm yolu Sigorta Tahkim Komisyonu (STK) başvurusudur.
- Başvuru öncesinde sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış ve reddedilmiş (veya 15 gün içinde cevap verilmemiş) olmalıdır.
- Tahkim yargılaması genelde 4 ila 6 ay içinde sonuçlanır ve mahkeme kararı niteliğindedir.
4. Genel Mahkemelerde Dava Açılması
Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılacak tazminat davası ile aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeri bilirkişi marifetiyle tespit ettirilerek aradaki fark tazmin edilebilir.
Pert Araç Bedeli İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Pert araç bedeli kaç gün içinde ödenir?
Sigorta Genel Şartları uyarınca, gerekli belgelerin sigorta şirketine eksiksiz teslim edilmesinden itibaren 10 iş günü içerisinde tazminat ödemesinin yapılması gerekir.
Kasko değer listesindeki tutar mı esas alınır?
Hayır. Kasko değer listesi sadece bir rehberdir. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre esas olan, aracın kaza tarihindeki serbest piyasadaki gerçek satış değeridir. Piyasa değeri kasko listesinden yüksekse, yüksek olan gerçek değer ödenmelidir.
Pert araç için ikame araç (yedek araç) verilir mi?
Kasko poliçesinin şartlarına bağlı olarak, aracın pert işlemleri tamamlanana kadar poliçede belirtilen süre sınırları dahilinde ikame araç tahsis edilebilir.
Araç perte çıkarıldığında sigorta poliçesi biter mi?
Evet, aracın pert olması ve tam tazminatın ödenmesiyle birlikte kasko poliçesi teminatı sona erer ve poliçe feshedilir.
