Türk Ceza Kanunu’nun 81. maddesinde düzenlenen kasten öldürme suçu, ceza hukukunda bireyin en temel hakkı olan yaşam hakkını koruyan temel normdur. Kanundaki açık tanımıyla: "Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır." Bu suçun nitelikli halleri (TCK m. 82) saklı kalmak kaydıyla, TCK 81 suçun temel/basit şeklini oluşturur.
TCK 81 Kasten Öldürme Suçunun Maddi ve Manevi Unsurları
Kasten öldürme suçunun oluşabilmesi için kanunda öngörülen maddi ve manevi unsurların bir arada gerçekleşmesi gerekir:
- Fail: Herkes bu suçun faili olabilir. Özgü suç niteliği taşımaz.
- Mağdur: Suçun mağduru yalnızca yaşayan bir insan olabilir. Anne karnındaki cenine yönelik fiiller çocuk düşürtme/düşürme suçlarını oluştururken, ölmüş bir bedene yönelik eylemler öldürme suçunu oluşturmaz.
- Fiil ve İlliyet Bağı: Failin icrai (hareketle) veya ihmali (hareketsiz kalarak) gerçekleştirdiği fiil ile mağdurun ölümü arasında doğrudan bir nedensellik bağı (illiyet bağı) bulunmalıdır.
- Manevi Unsur (Kast): Suç yalnızca kasten işlenebilir; taksirle öldürme TCK 85 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir. Kast, doğrudan kast veya olası kast şeklinde ortaya çıkabilir:
- Doğrudan Kast: Failin ölümü doğrudan hedeflemesi ve neticeyi bilerek istemesi.
- Olası Kast (TCK 21/2): Failin fiilin ölümle sonuçlanabileceğini öngörmesine rağmen "olursa olsun" diyerek eylemi gerçekleştirmesi. Bu durumda verilecek cezada kanuni indirim uygulanır.
Kasten Öldürme Suçunun Cezası Ne Kadar?
TCK m. 81 uyarınca kasten öldürme suçunun temel şeklini işleyen faile müebbet hapis cezası verilir. Ancak yargılama sürecindeki somut olgulara göre ceza miktarı değişebilir:
Kasten Öldürmeye Teşebbüs (TCK 81 ve TCK 35)
Fail, mağduru öldürmek amacıyla doğrudan icra hareketlerine başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle ölüm neticesi gerçekleşmemişse, eylem kasten öldürmeye teşebbüs aşamasında kalır.
Kasten Yaralama ile Öldürmeye Teşebbüs Ayrımı:
Yargıtay içtihatlarında eylemin yaralama mı yoksa öldürmeye teşebbüs mü olduğunu belirlemek için şu kriterler esas alınır:
- Fail ile mağdur arasındaki husumetin niteliği ve nedeni,
- Kullanılan aracın (silah, kesici alet vb.) elverişliliği ve öldürme potansiyeli,
- Darbe sayısı, yöneldiği hedef bölge (hayati organlara yönelip yönelmediği),
- Failin fiile kendiliğinden mi yoksa engeller nedeniyle mi son verdiği,
- Olay sonrası failin mağdura yönelik tutum ve davranışları.
TCK 81 Davalarında Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa
1. Haksız Tahrik (TCK m. 29)
Mağdurdan kaynaklanan haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında kasten öldürme fiilini işleyen faile haksız tahrik indirimi uygulanır. Bu durumda müebbet hapis cezası 12 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına indirilir.
2. Meşru Müdafaa (TCK m. 25/1)
Gerek kendisine gerekse başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anki hal ve koşullara göre defetmek zorunluluğu ile öldürme fiili işlenmişse, fail hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir. Orantılılık sınırının heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılması durumunda ise TCK m. 27/2 hükümleri değerlendirilir.
İnfaz Süreci, Denetimli Serbestlik ve Zamanaşımı
- İnfaz Rejimi: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun uyarınca, TCK 81 kapsamında müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için infaz kurumunda kural olarak 24 yıl geçirmek zorundadır.
- Görevli Mahkeme: Kasten öldürme suçlarında yargılama yapmaya Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir.
- Dava Zamanaşımı: TCK m. 66 uyarınca kasten öldürme suçunda dava zamanaşımı süresi 25 yıldır.
- Şikâyet ve Uzlaşma: Suç şikâyete tabi değildir, re'sen soruşturulur ve kovuşturulur. Uzlaştırma kapsamı dışındadır.
