Türkiye'de boşanma davaları, eşlerin durumuna ve taleplerine göre iki ana usulle açılmaktadır: Anlaşmalı Boşanma ve Çekişmeli Boşanma.
Davanın açılabilmesi için ilk ve en önemli adım, usulüne uygun bir boşanma dava dilekçesinin hazırlanmasıdır. Boşanma davası açma süreci temel olarak şu adımlardan oluşur:
- Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri (Aile Mahkemesi sıfatıyla) bakar. Yetkili mahkeme ise, eşlerden birinin yerleşim yeri veya boşanmadan önce son defa 6 aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
- Harç ve Masrafların Ödenmesi: Hazırlanan dilekçe ile yetkili mahkemenin adliye sarayındaki Tevzi Bürosuna başvurulur. Burada davanın açılması için gerekli olan başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı (tebligat ve müzekkere masrafları) vezneye yatırılır.
- Davanın Açılması ve Tensip Zaptı: Harçların yatırılması ve dilekçenin sisteme kaydedilmesiyle dava resmi olarak açılmış olur. Mahkeme, davanın açılmasının ardından bir "Tensip Zaptı" (hazırlık tutanağı) hazırlayarak süreci başlatır.
E-Devlet Boşanma Davası Açma
Teknolojinin hukuk sistemine entegre edilmesiyle birlikte, artık adliyeye gitmeden de dava açmak mümkün hale gelmiştir. Ancak doğrudan standart E-Devlet kapısı üzerinden bir "dava aç butonu" bulunmamaktadır. Vatandaşlar, E-Devlet altyapısını kullanan UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava açabilirler.
UYAP Vatandaş Portal Üzerinden Dava Açma Adımları
- Giriş: E-Devlet şifreniz, mobil imzanız veya e-imzanız ile vatandasedevlet.uyap.gov.tr adresine giriş yapın.
- Dava Açma Menüsü: Sol panelde yer alan "Hukuk Dava Açma" sekmesine tıklayın.
- Mahkeme Seçimi: İl ve Adliye seçimini yaptıktan sonra Mahkeme Türü olarak "Aile Mahkemesi", Dava Türü olarak ise durumunuza göre "Boşanma (Çekişmeli)" veya "Boşanma (Anlaşmalı)" seçeneklerini belirleyin.
- Taraf Bilgileri: Davacı (kendiniz) ve Davalı (eşiniz) bilgilerini, T.C. kimlik numaraları ve adresleriyle birlikte sisteme girin.
- Dilekçe Yükleme: Hazırladığınız boşanma dava dilekçesini UDF (UYAP Doküman Formatı) veya PDF formatında sisteme yükleyin.
Kritik Not: UYAP üzerinden dava açabilmek ve dilekçeyi onaylayabilmek için E-İmza (Elektronik İmza) veya Mobil İmza sahibi olmanız zorunludur. Elektronik imzasız yüklenen dilekçelerle dava açılamaz.
- Harç Ödeme: Sistemin çıkardığı harç ve gider avansını internet bankacılığı veya kredi kartı ile sanal pos üzerinden ödeyerek dava açma işlemini tamamlayın.
Boşanma Davası İçin Gerekli Evraklar
Bir boşanma davasının usulden reddedilmemesi ve hak kayıplarının yaşanmaması için dosyaya sunulması gereken belirli belgeler vardır. Davanın türüne göre bu evraklar değişiklik gösterebilir.
Genel Olarak Gerekli Belgeler:
- Boşanma Dava Dilekçesi: Davanın temelini oluşturan, hukuki gerekçelerin ve taleplerin yer aldığı ıslak imzalı veya e-imzalı dilekçe (2 nüsha).
- Kimlik Fotokopisi: Davacının nüfus cüzdanı veya kimlik kartı fotokopisi.
- Harç ve Masraf Tahsilat Makbuzları: Adliye veznesine veya UYAP'a yatırılan ödemelerin belgeleri.
- Varsa Deliller: Eşlerin kusurlu davranışlarını ispatlamaya yarayan WhatsApp yazışmaları, otel kayıtları, banka dökümleri, darp raporu veya kamera görüntüleri gibi deliller.
- Tanık Listesi: İddiaları mahkeme huzurunda doğrulayacak kişilerin isim ve adres bilgileri (Dava dilekçesinde veya delil sunma aşamasında verilebilir).
Anlaşmalı Boşanma İçin Ekstra Evrak:
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Eşlerin boşanmanın mali sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde uzlaştıklarını gösteren, her iki tarafça da imzalanmış resmi mutabakat metni.
Boşanma Davası Dilekçesi
Boşanma dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 119. maddesinde belirtilen zorunlu unsurları taşımalıdır. Eksiklik bulunması halinde mahkeme taraflara süre verir veya davayı usulden reddedebilir. Dilekçede boşanma sebebi (şiddetli geçimsizlik, aldatma, terk, hayata kast vb.) net bir şekilde açıklanmalı, varsa velayet, nafaka ve tazminat talepleri açıkça belirtilmelidir.
Boşanma Davası Dilekçe Örneği (Taslak)
ANKARA NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE
DAVACI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ...) - Adres
VEKİLİ: (Varsa Avukat Bilgileri)
DAVALI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ...) - Adres
KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) nedeniyle boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
- Taraflar .../.../... tarihinde evlenmişlerdir. Bu evlilikten ... doğumlu ... isimli ortak çocukları bulunmaktadır.
- Davalı taraf, evlilik birliğinin kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmemektedir. (Buraya evlilik süresince yaşanan somut olaylar, geçimsizlik nedenleri, hakaret, ilgisizlik veya şiddet gibi unsurlar kronolojik ve net bir dille yazılmalıdır.)
- Yaşanan bu durumlar karşısında ortak hayat çekilmez hale gelmiş ve evlilik birliği temelinden sarsılmıştır. Tarafların yeniden bir araya gelme ihtimali kalmamıştır.
HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, tanık beyanları, sosyal ve ekonomik durum araştırması, mesaj kayıtları ve ikamesi mümkün her türlü delil.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;
- Davamızın KABULÜ ile tarafların BOŞANMALARINA,
- Müşterek çocuğun velayetinin DAVACI TARAFA VERİLMESİNE,
- Çocuk için aylık ... TL iştirak nafakasına, davacı için aylık ... TL tedbir/yoksulluk nafakasına hükmedilmesine,
- Davacının uğradığı manevi zararlar için ... TL Maddi, ... TL Manevi tazminatın davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. .../.../2026
Davacı Adı Soyadı
(İmza)
Boşanma Davası Ücreti
Boşanma davası açarken karşılaşılan maliyetler temel olarak ikiye ayrılır: Mahkeme Masrafları ve Avukatlık Ücretleri.
Masraf Kalemi | Açıklama |
Mahkeme Harç ve Gider Avansı | Başvurma harcı, peşin harç, tebligat masrafları, bilirkişi ve tanık ücretlerini kapsar. Her yıl Adalet Bakanlığı tarafından güncellenir. Davanın başında peşin ödenir. |
Avukatlık Vekalet Ücreti | Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl yayınladığı "Avarlık Asgari Ücret Tarifesi" (AAÜT) taban sınırı belirler. Ancak her ilin barosu (Örn: Ankara Barosu) tavsiye niteliğinde tarifeler yayınlar. Ücret, davanın çekişmeli veya anlaşmalı olmasına ve harcanacak emeğe göre değişir. |
Not: Maddi durumu dava açmaya elverişli olmayan vatandaşlar, muhtarlıktan alacakları fakirlik belgesi ile bulundukları ilin Baro Başkanlığına başvurarak Adli Yardım kapsamında ücretsiz avukat tayin edilmesini isteyebilirler.
Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Boşanma davalarının sonuçlanma süresi, davanın türüne, mahkemelerin iş yüküne ve delillerin toplanma hızına doğrudan bağlıdır.
- Anlaşmalı Boşanma Davaları: Eşlerin her konuda mutabık kaldığı ve usulüne uygun bir protokol sunduğu bu davalar tek celsede biter. Mahkemenin duruşma günü vermesine bağlı olarak genellikle 1 ila 3 ay arasında süreç tamamen sonuçlanır.
- Çekişmeli Boşanma Davaları: Tarafların kusur oranları, velayet, nafaka ve tazminat gibi konularda uzlaşamadığı davalardır. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması (düello aşaması), tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları, kusur incelemeleri ve sosyal-ekonomik durum araştırmaları nedeniyle bu davalar 1.5 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir. Yerel mahkeme kararından sonra tarafların İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) ve Yargıtay sürecine başvurmaları halinde bu süre daha da uzayabilir.
Boşanma davalarında usul hataları yapılması, davanın gereksiz yere uzamasına ya da haklıyken haksız duruma düşülmesine sebebiyet verebilir. Bu nedenle sürecin en başından itibaren uzman bir aile hukuku avukatından profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
