Türkiye'de boşanma davaları, eşlerin durumuna ve taleplerine göre iki ana usulle açılmaktadır: Anlaşmalı Boşanma ve Çekişmeli Boşanma.
Davanın açılabilmesi için ilk ve en önemli adım, usulüne uygun bir boşanma dava dilekçesinin hazırlanmasıdır. Boşanma davası açma süreci temel olarak şu adımlardan oluşur:
- Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri (Aile Mahkemesi sıfatıyla) bakar. Yetkili mahkeme ise, eşlerden birinin yerleşim yeri veya boşanmadan önce son defa 6 aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
- Harç ve Masrafların Ödenmesi: Hazırlanan dilekçe ile yetkili mahkemenin adliye sarayındaki Tevzi Bürosuna başvurulur. Burada davanın açılması için gerekli olan başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı (tebligat ve müzekkere masrafları) vezneye yatırılır.
- Davanın Açılması ve Tensip Zaptı: Harçların yatırılması ve dilekçenin sisteme kaydedilmesiyle dava resmi olarak açılmış olur. Mahkeme, davanın açılmasının ardından bir "Tensip Zaptı" (hazırlık tutanağı) hazırlayarak süreci başlatır.
Çekişmeli Boşanma Davası Nedir, Nasıl Açılır?
E-Devlet Boşanma Davası Açma
Teknolojinin hukuk sistemine entegre edilmesiyle birlikte, artık adliyeye gitmeden de dava açmak mümkün hale gelmiştir. Ancak doğrudan standart E-Devlet kapısı üzerinden bir "dava aç butonu" bulunmamaktadır. Vatandaşlar, E-Devlet altyapısını kullanan UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava açabilirler.
UYAP Vatandaş Portal Üzerinden Dava Açma Adımları
- Giriş: E-Devlet şifreniz, mobil imzanız veya e-imzanız ile vatandasedevlet.uyap.gov.tr adresine giriş yapın.
- Dava Açma Menüsü: Sol panelde yer alan "Hukuk Dava Açma" sekmesine tıklayın.
- Mahkeme Seçimi: İl ve Adliye seçimini yaptıktan sonra Mahkeme Türü olarak "Aile Mahkemesi", Dava Türü olarak ise durumunuza göre "Boşanma (Çekişmeli)" veya "Boşanma (Anlaşmalı)" seçeneklerini belirleyin.
- Taraf Bilgileri: Davacı (kendiniz) ve Davalı (eşiniz) bilgilerini, T.C. kimlik numaraları ve adresleriyle birlikte sisteme girin.
- Dilekçe Yükleme: Hazırladığınız boşanma dava dilekçesini UDF (UYAP Doküman Formatı) veya PDF formatında sisteme yükleyin.
Kritik Not: UYAP üzerinden dava açabilmek ve dilekçeyi onaylayabilmek için E-İmza (Elektronik İmza) veya Mobil İmza sahibi olmanız zorunludur. Elektronik imzasız yüklenen dilekçelerle dava açılamaz.
- Harç Ödeme: Sistemin çıkardığı harç ve gider avansını internet bankacılığı veya kredi kartı ile sanal pos üzerinden ödeyerek dava açma işlemini tamamlayın.
Tek Celsede Boşanmak Mümkün mü?
Boşanma Davası İçin Gerekli Evraklar
Bir boşanma davasının usulden reddedilmemesi ve hak kayıplarının yaşanmaması için dosyaya sunulması gereken belirli belgeler vardır. Davanın türüne göre bu evraklar değişiklik gösterebilir.
Genel Olarak Gerekli Belgeler:
- Boşanma Dava Dilekçesi: Davanın temelini oluşturan, hukuki gerekçelerin ve taleplerin yer aldığı ıslak imzalı veya e-imzalı dilekçe (2 nüsha).
- Kimlik Fotokopisi: Davacının nüfus cüzdanı veya kimlik kartı fotokopisi.
- Harç ve Masraf Tahsilat Makbuzları: Adliye veznesine veya UYAP'a yatırılan ödemelerin belgeleri.
- Varsa Deliller: Eşlerin kusurlu davranışlarını ispatlamaya yarayan WhatsApp yazışmaları, otel kayıtları, banka dökümleri, darp raporu veya kamera görüntüleri gibi deliller.
- Tanık Listesi: İddiaları mahkeme huzurunda doğrulayacak kişilerin isim ve adres bilgileri (Dava dilekçesinde veya delil sunma aşamasında verilebilir).
Anlaşmalı Boşanma İçin Ekstra Evrak:
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Eşlerin boşanmanın mali sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde uzlaştıklarını gösteren, her iki tarafça da imzalanmış resmi mutabakat metni.
Boşanma Davası Dilekçesi
Boşanma dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 119. maddesinde belirtilen zorunlu unsurları taşımalıdır. Eksiklik bulunması halinde mahkeme taraflara süre verir veya davayı usulden reddedebilir. Dilekçede boşanma sebebi (şiddetli geçimsizlik, aldatma, terk, hayata kast vb.) net bir şekilde açıklanmalı, varsa velayet, nafaka ve tazminat talepleri açıkça belirtilmelidir.
Boşanma Davası Dilekçe Örneği (Taslak)
ANKARA NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE
DAVACI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ...) - Adres
VEKİLİ: (Varsa Avukat Bilgileri)
DAVALI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ...) - Adres
KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) nedeniyle boşanma, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
- Taraflar .../.../... tarihinde evlenmişlerdir. Bu evlilikten ... doğumlu ... isimli ortak çocukları bulunmaktadır.
- Davalı taraf, evlilik birliğinin kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmemektedir. (Buraya evlilik süresince yaşanan somut olaylar, geçimsizlik nedenleri, hakaret, ilgisizlik veya şiddet gibi unsurlar kronolojik ve net bir dille yazılmalıdır.)
- Yaşanan bu durumlar karşısında ortak hayat çekilmez hale gelmiş ve evlilik birliği temelinden sarsılmıştır. Tarafların yeniden bir araya gelme ihtimali kalmamıştır.
HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıt örneği, tanık beyanları, sosyal ve ekonomik durum araştırması, mesaj kayıtları ve ikamesi mümkün her türlü delil.
NETİCE-İ TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;
- Davamızın KABULÜ ile tarafların BOŞANMALARINA,
- Müşterek çocuğun velayetinin DAVACI TARAFA VERİLMESİNE,
- Çocuk için aylık ... TL iştirak nafakasına, davacı için aylık ... TL tedbir/yoksulluk nafakasına hükmedilmesine,
- Davacının uğradığı manevi zararlar için ... TL Maddi, ... TL Manevi tazminatın davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. .../.../2026
Davacı Adı Soyadı
(İmza)
Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nedir, Detaylı Örneği
Boşanma Davası Ücreti
Boşanma davası açarken karşılaşılan maliyetler temel olarak ikiye ayrılır: Mahkeme Masrafları ve Avukatlık Ücretleri.
Masraf Kalemi | Açıklama |
Mahkeme Harç ve Gider Avansı | Başvurma harcı, peşin harç, tebligat masrafları, bilirkişi ve tanık ücretlerini kapsar. Her yıl Adalet Bakanlığı tarafından güncellenir. Davanın başında peşin ödenir. |
Avukatlık Vekalet Ücreti | Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl yayınladığı "Avarlık Asgari Ücret Tarifesi" (AAÜT) taban sınırı belirler. Ancak her ilin barosu (Örn: Ankara Barosu) tavsiye niteliğinde tarifeler yayınlar. Ücret, davanın çekişmeli veya anlaşmalı olmasına ve harcanacak emeğe göre değişir. |
Not: Maddi durumu dava açmaya elverişli olmayan vatandaşlar, muhtarlıktan alacakları fakirlik belgesi ile bulundukları ilin Baro Başkanlığına başvurarak Adli Yardım kapsamında ücretsiz avukat tayin edilmesini isteyebilirler.
Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?
Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Boşanma davalarının sonuçlanma süresi, davanın türüne, mahkemelerin iş yüküne ve delillerin toplanma hızına doğrudan bağlıdır.
- Anlaşmalı Boşanma Davaları: Eşlerin her konuda mutabık kaldığı ve usulüne uygun bir protokol sunduğu bu davalar tek celsede biter. Mahkemenin duruşma günü vermesine bağlı olarak genellikle 1 ila 3 ay arasında süreç tamamen sonuçlanır.
- Çekişmeli Boşanma Davaları: Tarafların kusur oranları, velayet, nafaka ve tazminat gibi konularda uzlaşamadığı davalardır. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması (düello aşaması), tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporları, kusur incelemeleri ve sosyal-ekonomik durum araştırmaları nedeniyle bu davalar 1.5 yıl ile 3 yıl arasında sürebilmektedir. Yerel mahkeme kararından sonra tarafların İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) ve Yargıtay sürecine başvurmaları halinde bu süre daha da uzayabilir.
Boşanma davalarında usul hataları yapılması, davanın gereksiz yere uzamasına ya da haklıyken haksız duruma düşülmesine sebebiyet verebilir. Bu nedenle sürecin en başından itibaren uzman bir aile hukuku avukatından profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
Tek Taraflı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Eşlerden yalnızca birinin boşanmak istemesi ve evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı (veya özel boşanma sebeplerinin varlığı) iddiasıyla dava açmasına çekişmeli (tek taraflı) boşanma davası denir.
- Açılış Prosedürü: Davayı açmak isteyen taraf, eşinin kusurlu olduğunu veya evliliğin sürdürülemez hale geldiğini belirten gerekçeli dava dilekçesini yetkili Aile Mahkemesine sunar.
- Gerekçe Gösterme: Dilekçede Türk Medeni Kanunu’nda yer alan genel boşanma sebebi (evlilik birliğinin sarsılması) veya özel sebepler (zina, hayata kast, terk vb.) açıkça belirtilmelidir.
- Tebliğ Süreci: Mahkeme, dilekçeyi davalı eşe tebliğ eder ve davalı tarafa 2 haftalık cevap süresi tanınır.
Eşlerden Biri Boşanmak İstemezse Ne Olur?
Eşlerden birinin boşanmayı reddetmesi davanın açılmasına veya devam etmesine engel değildir. Ancak süreç çekişmeli boşanma davası olarak yürür.
- İspat Yükü: Boşanmak isteyen taraf, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve karşı tarafın daha kusurlu olduğunu delillerle (tanık, belge vb.) ispatlamak zorundadır.
- Karar: Hakim, sunulan deliller ve tanık beyanları doğrultusunda evlilik birliğinin devamının taraflardan beklenemeyeceğine kanaat getirirse, karşı taraf istemese dahi boşanmaya karar verir. Davalı tarafın "boşanmak istemiyorum" demesi davayı reddettirmez, sadece sürecin uzamasına neden olur.
Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma, sürecin en hızlı sonuçlandığı yöntemdir. Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanabilmek için şu şartların sağlanması gerekir:
- Süre Şartı: Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır.
- Ortak Başvuru veya Kabul: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi gerekir.
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Velayet, nafaka (yoksulluk/iştirak), tazminat ve kişisel ilişki gibi konularda tam bir uzlaşı sağlanarak hazırlanan protokol imzalanmalıdır.
- Hakim Huzurunda İrade Beyanı: Her iki eşin de duruşmaya bizzat katılarak hakim önünde boşanma iradelerini özgürce beyan etmeleri zorunludur.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Anlaşma sağlanamadığı veya evlilik 1 yıldan kısa sürdüğü durumlarda çekişmeli boşanma davası açılır.
- Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar. Karşılıklı olarak dava, cevap, cevaba cevap (cevaba karşı beyan) ve ikinci cevap dilekçeleri sunulur.
- Ön İnceleme Duruşması: Dilekçeler teatisi bittikten sonra hakim tarafları ön incelemeye çağırır, uyuşmazlık noktalarını tespit eder ve delil sunma sürelerini belirler.
- Tahkikat: Tanıkların dinlendiği, delillerin toplandığı, bilirkişi veya PED (Psikolog/Pedagog) incelemelerinin yapıldığı ana aşamadır.
Param Yok, Boşanma Davası Nasıl Açabilirim?
Maddi durumu boşanma davası harçlarını, harcamalarını veya avukatlık ücretini karşılamaya elvermeyen vatandaşlar için Adli Yardım mekanizması mevcuttur.
- Baro Adli Yardım Servisi: Bulunduğunuz ilin barosuna başvurarak ücretsiz avukat görevlendirilmesini talep edebilirsiniz. Fakirlik belgesi, muhtarlık yazısı veya SGK dökümü ile gelirsizliğinizi belgelemeniz gerekir.
- Mahkemeden Mahkeme Masraf Muafiyeti: Dava açarken mahkemeye adli yardım talepli dilekçe vererek dava harç ve giderlerinden geçici olarak muaf tutulmayı isteyebilirsiniz.
Boşanma Davasını İlk Açan Taraf Avantajlı mı?
Hukuken boşanma davasını ilk açan tarafın haklılık veya nafaka/tazminat alma konusunda doğrudan bir avantajı yoktur.
- Esas Olan Kusur Oranıdır: Hakim, davayı kimin önce açtığına değil, taraf iddialarına, sunulan delillere ve kimin daha kusurlu olduğuna bakar.
- Usuli Avantaj: İlk açan taraf, uyuşmazlık konularını ve iddialarını mahkemeye ilk sunan taraf olur ve davanın görüleceği yetkili mahkemeyi seçme konusunda öncelik elde edebilir (yetki kuralı sınırları dahilinde).
Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Ne Olur?
Dava dilekçesi mahkemeye sunulup harçlar ödendikten sonra resmi yargılama süreci başlar.
- Geçici Önlemler: Hakim, dava sürecinde eşlerin barınması, geçimi (tedbir nafakası), çocukların geçici velayeti ve tedbiren kişisel ilişki kurulması gibi konularda resen geçici kararlar verir.
- Dilekçeler Teatisi: Taraflar karşılıklı olarak iddia ve savunma dilekçelerini mahkemeye sunarlar.
- Tebliğ ve Duruşma Günü: Mahkeme, dilekçeleri taraflara tebliğ ederek ön inceleme duruşması için gün tayin eder.
Boşanma Davasında İlk Duruşmada Ne Sorulur?
İlk duruşma genellikle Ön İnceleme Duruşması'dır.
- Anlaşmalı Boşanmada: Hakim taraflara özgür iradeleriyle boşanmak isteyip istemediklerini, protokoldeki imzaların kendilerine ait olup olmadığını ve şartları kabul edip etmediklerini sorar.Genellikle tek celsede karar verilir.
- Çekişmeli Boşanmada: Hakim, taraflara iddialarında uyuşup uyuşmadıklarını, sulh (anlaşma) ihtimalinin bulunup bulunmadığını sorar. Anlaşma yoksa uyuşmazlık konuları tutanağa geçirilir, delillerin toplanması ve tanık listelerinin sunulması için süre verilir. İlk duruşmada genellikle tanık dinlenmez.
Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?
Çekişmeli boşanma davalarında hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delil mahkemeye sunulabilir.
- Tanık Beyanları: Olaylara bizzat tanıklık etmiş kişilerin ifadeleri.
- Yazılı ve Dijital Belgeler: WhatsApp yazışmaları, SMS, e-postalar, sosyal media paylaşımları.
- Görsel ve İşitsel Materyaller: Hukuka uygun çekilmiş fotoğraf, video ve ses kayıtları.
- Resmi Kayıtlar: Otel/konaklama kayıtları, HTS (telefon arama/mesajlaşma trafiği) kayıtları, banka hesap hareketleri, kolluk tutanakları ve doktor/darp raporları.
